محصولات پيشنهادی:   

انتخاب موضوع پایان‌نامه

راهنمای انتخاب موضوع برای پایان نامه

یکی از موارد مهمی دانشجوها با آن درگیر هستند، مخصوصا در مقطع ارشد، موضوع پایان‌نامه می‌باشد. عنوان پایان‌نامه به نوعی در آینده و زندگی فرد اثر می‌گذارد و مهم‌ترین موضوع برای ادامه تحصیل و کار آینده می‌شود... در کنار اینکه اثر خیلی زیادی بر روی گرایش دکتراشون داره. این قضیه بیشتر برای دانشجوهایی مطرح هست که می‌خواهند برای دکترا با اقبال بیشتری مواجه شوند و استادهای بیشتری اون‌ها رو برای دکترا و بورس شدن، قبول کنند.


برای راهنمائی و کمک در انتخاب موضوع انجام پایان نامه، پروپوزال، سمینار و مقاله و در صورتی که نیاز به مقاله یا پایان‌نامه مشابه و مرتبط فارسی یا انگلیسی دارید، از طریق فرم تماس با ما موضوع را با ما درمیان بگذارید. تیم مشاوره در اسرع وقت با شما مکاتبه خواهد نمود و یا با شما تماس خواهند گرفت.

در هرمقطع تحصیلی انجام پایان‌نامه یکی از مهمترین مراحل و احتمالا مهمترین آن‌هاست. پایان‌نامه حاصل به‌کارگیری تمام آموخته‌هاست و به نوعی معرف توانایی‌های شماست. ضمن این‌که بهترین موقعیت برای افزودن بر دانسته‌ها و بالا بردن توانایی‌ها و قابلیت‌های خود است. از آنجایی‌که پایان‌نامه در آخر هر دوره تحصیلی انجام می‌شود و در انتهای هر دوره تحصیلی دانشجویان در تکاپوی شرکت در آزمون ورودی دوره بعد هستند، در بسیار موارد پایان‌نامه‌ها تحت تاثیر عجله و بی‌رغبتی دانشجویان قرار می‌گیرند.

انتخاب موضوع پایان نامه یکی از مهمترین و شاید دشوار ترین مرحله کار می‌باشد. موضوع خوب و روشن می‌تواند انگیزه‌بخش باشد و موضوع دور ار دسترس و مبهم می‌تواند سرخوردگی و بی‌انگیزگی به دنبال داشته باشد.

در انتخاب موضوع پایان نامه به نظر می‌رسد نکات زیر باید مورد توجه قرار بگیرد.

اول از همه موضوع باید مورد علاقه خود دانشجو باشد و به نوعی دغددغه او باشد. این ایده آل یک تحقیق جامعه شناختی است که محقق را وا می‌دارد فراتر از وظایف صوری تعیین شده برای او فعالیت کند و این چنین هم نتیجه کار بهتر خواهد بود و هم میزان یادگیری افزایش خواهد یافت. موضوع پایان نامه باید در حوزه علاقه  و پژوهش استاد راهنما نیز باشد تا تو بتواند به خوبی دانشجو را راهنمایی کند. 

در هر مقطع تحصیلی، از پایان‌نامه انتظاری خاص می‌رود. مثلا در مقطع کارشناسی معمولا اساتید انتظار نوآوری از دانشجو ندارند. در این مقطع انتظار آن است که  دانشجو به خوبی بتواند آنچه را که آموخته است به کار ببند. در مقطع کارشناسی ارشد انتظار می‌رود دانشجو تحقیقی انجام دهد که کیفیت بالاتر و پیچیدگی بیشتری دارد و در مقطع دکتری معمولا انتظار می‌رود دانشجو بتواند نوآوری کند و سخن جدیدی عرضه کند خود دانشجو هم درهر مقطع تحصیلی باید از انتظاراتی که از او می‌رود آگاه باشد و این انتظارات را از افراط و تفریط به دور نگاه دارد. گاهی اوقات بلندپروازی دانشجویان موجب می‌شود که از انجام حداقل وظیفه خود نیز باز بمانند. 

مشورت کردن با اساتید مختلف و در میان گذاشتن موضوعات مورد علاقه با آن‌ها برای روشن شدن موضوع می‌تواند بسیار مفید باشد. حتی ارائه موضوع در جلسات دانشحویی و برای دوستان می‌تواند بسیار کمک کند تا دانشجو به روشنی بفهمد دنبال چیست. 

در ابتدای هر تحقیقی تعریف و بیان مساله وجود دارد. در پایان‌نامه هم چنین است. بهتر است با در نظر گرفتن تمام دقایقی که در کتاب‌های روش تحقیق بیان شده است، تعریف موضوع به خوبی صورت گیرد. هرچه این مرحله کار بهتر صورت گیرد، مراحل بعدی آسان‌تر خواهد بود. 

بسیاری از اوقات دانشجویان موضوعاتی را خود در نظر ندارند و از اساتید خود می‌خواهند موضوعاتی را به آن‌ها معرفی کنند. این روش خوبی است زیرا معمولا هنگامی که اساتید خود موضوعاتی را پیشنهاد می‌کنند، به آن‌ها اندیشیده‌اند و تصویر روشنی در ذهن دارند و این چنین بار مسدولیت دانشجو در تعریف مساله سبک‌تر خواهد بود. اما این روش به شرطی خوب است که موضوع مورد علاقه دانشجو هم باشد.

دانشجویان باید توجه کنند که انجام پایان‌نامه مانند هر درس دیگری فرآیندی است برای یادگیری و همانند دیگر دروس در پایان‌نامه هم نباید خود را بی‌نیاز از حضور استاد راهنما بدانند.


ملاحظات و نکات اولیه در انتخاب موضوع پایان‌نامه و انجام آن

مرحله اول:

- مطالعه اجمالی در برخی زمینه‌های مورد علاقه و مهم

- جستجو در برخی پایگاهها و نیز اینترنت تحت عبارت "research topics"  و یا "research priorities" و یا " issues for research " در حوزه‌های دلخواه برای آگاهی از موضوع‌های بالقوه مناسب

- مطالعه و وارسی "پیشنهادهایی برای پژوهشهای بیشتر" در فصل آخر پایان نامه‌ها برای آگاهی از موضوع‌های بالقوه مناسب

- صرف وقت بیشتر و مطالعه عمیق‌تر و تحلیلی تر در باره موضوع‌های مطرح

- مشورت با استادان و سایر دانشجویان آگاه و منتقد در مورد موضوع‌های قابل قبول و مطرح


مرحله دوم: بررسی و تحلیل مقوله‌ها و نکات مورد توجه در انتخاب موضوع

- علاقه‌مند بودن به موضوع

- در نظر گرفتن توانایی‌ها و امکانات فردی مثلاً قدرت تجزیه و تحلیل، توانایی تحلیل آماری، توانایی برقراری ارتباط با جامعه‌ی مورد تحقیق، و...

- نو بودن موضوع (تکراری و یا تقلیدی صرف نباشد.)

- ارزشمند بودن موضوع

- مطرح بودن در سطح ملی یا منطقه‌ای یا جهانی

- منطقی بودن و نه فریبنده بودن (در این مورد باید فرهنگ جامعه اعم از دانشجو و استاد به گونه‌ای اصلاح شود که دریابد ظاهر و کلمات زیبا و فریبا بدون توجه به واقعی، کارآ و منطقی بودن آن نه تنها پژوهش مفید و گره گشایی نمی‌آفریند بلکه مشکل‌ساز هم هست)

- کاربردی بودن (در مورد پژوهشهای غیربنیادی): امکان استفاده از نتایج در کوتاه‌مدت یا میان‌مدت (بتواند به یک نیاز مهم پاسخ دهد)

- مطرح بودن به منزله مسئله (امکان تعریف یک مسئله جدید مبتنی بر پیشینه پژوهش یا تجربیات حرفه‌ای و شخصی)

- امکان تعریف سؤال یا فرضیه بر اساس مسائل عملی یا نظری

- سؤال‌های مشخص، عینی و هدفمندی را بتوان طرح کرد

- برای پاسخ به سؤالها، راه‌حل علمی و روش مناسب وجود داشته باشد

- امکان عملی اجرای پژوهش

- انجام مراحل تحقیق با دشواری غیرعادی همراه نباشد

- مراحل کار به لحاظ طول زمان مورد نظر (حداکثر یک سال) قابل انجام باشد

- مطالعات نظری و دستیابی به منابع امکان‌پذیر باشد

- نمونه معرف (نماینده) جامعه پژوهش قابل دسترس بوده و افراد مایل به همکاری باشند

- شیوه گردآوری اطلاعات (توزیع پرسشنامه و یا مصاحبه و یا راه‌های دیگر) در مدت زمان مشخص قابل انجام باشد

- اطلاعات مورد نیاز قابل دسترس و گردآوری باشد

- امکان انجام پژوهش، به لحاظ روش تحقیق (وجود یک یا چند روش برای آزمون کردن) وجود داشته باشد

- امکان ادامه پژوهش‌های بیشتر در همان زمینه

- پیشنهادهای جدیدی را بتوان از دل پژوهش برای پژوهش‌های آتی مطرح کرد

- امکان استخراج و چاپ چند مقاله در آن زمینه (تولید دانش جدید)


مرحله سوم: تصمیم‌گیری کلی

- تدوین یک فهرست از موضوع‌های مناسب بر اساس توجه به معیارهای مرحله دوم

- بررسی مجدد تک‌تک موضوع‌ها با نگاه منطقی و واقع‌بینانه

- حذف برخی از موضوع‌ها که امکان انجام تحقیق و رسیدن به نتیجه مطلوب در آنها دشوار است

- انتخاب حداکثر دو یا سه موضوع مناسب برای تحقیق

- بررسی هر یک از موضوع‌ها به لحاظ وجود منابع اطلاعاتی و وجود استاد راهنما (موضوع در حوزه توجه به تخصص و علاقه حداقل یکی از استادان باشد)

- مشورت با یک یا دو استاد در باره موضوع‌های پیشنهادی و مسائل مرتبط با آنها

- گرفتن تائید اولیه از یک یا دو استاد در مورد مناسب بودن یکی از موضوع‌ها


مرحله چهارم:  محدودکردن دامنه موضوع

- مطالعه متون علمی برای پی‌بردن به فضاهای خالی برای تحقیق در آن موضوع

- بیان موضوع محدود شده در قالب عبارت (عنوان پایان‌نامه)

- مشورت مجدد با استادان مربوطه در مورد موضوع محدود شده

-  تائید موضوع نهایی پس از انجام اصلاحات لازم در عنوان

- مطالعه مجدد متون علمی برای یافتن و تدوین مسئله پژوهش

- نوشتن سؤالها و یا فرضیه‌های مناسب برای تحقیق (در واقع سؤال (اصلی و فرعی) و فرضیه هر دو برای یک تحقیق ضروری هستند)

- مشورت با استادان مربوطه و تائید مسئله‌ها و یا فرضیه‌ها


مرحله پنجم: انجام سایر گامهای پژوهش

- مشخص کردن روش تحقیق

- مشخص کردن جامعه پژوهش

- مشخص کردن شیوه نمونه‌گیری

- مشخص کردن ابزار گردآوری اطلاعات

- در صورتی که از پرسشنامه استفاده می‌شود، تعیین چگونگی پیدا کردن روایی و اعتبار آن

- مشخص کردن روش آماری و آزمون‌های مورد استفاده

- اجرای مراحل عملی کار

- تدوین گزارش تحقیق

- تدوین نتایج همراه با تجزیه و تحلیل نهایی آن‌ها

- تدوین محدودیت‌ها و مشکلات تحقیق

- ارائه پیشنهادها برای پژوهش‌های آتی