محصولات پيشنهادی:   

تعيين روش تحقيق

آزمايشها- تحقيق پيمايشي- تحقيق ميداني-تحقيق بدمن مزاحمت- تحقيق ارزشيابي انواع روشهاي تحقيق هستند.

1. آزمايشها:

روش آزمايش روش دقيق مشاهده علمي است كه به طور كلي بيش از روشهاي ديگر تحقيق با علوم ساختمند ارتباط دارد.

آزمايش اساسا شامل 2 بخش است: 1:  عمل    2 : مشاهده نتايج آن عمل.

در اين روش محقق علوم اجتماعي گروهي آزمودني را براي اجراي آزمايش انتخاب مي كند،سپس متغيري را بر آنان وارد مي سازد و به مشاهده تاثير آن متغير بر گروه آزمايشي مي پردازد.

 

 

براي اجراي طرحهاي تحقيقاتي كه داراي مفاهيم و گزاره هاي نسبتا محدود و مشخصي هستند، روش آزمايش روش فوق العاده مناسبي است.بنابر اين آزمايش بخصوص براي آزمون فرضيه مناسب است به عبارت ديگر روش آزمايش براي هدفهاي تبييني مناسب تر از هدفهاي توصيفي است.

اكثرا تصور مي كنند كه آزمايش بايد در آزمايشگاه صورت پذيرد.در واقع هميشه لازم نيست كه آزمايش درآزمايشگاه اجرا شود .محققان  علوم اجتماعي غالبا آنچه را آزمايشهاي طبيعي ناميده مي شوند، يعني آزمايشهايي كه در مسير عادي رويدادهاي اجتماعي به وقوع مي پيوندند،بررسي مي كنند.

 

آزمايش كلاسيك:

آزمايشهاي كلاسيك در علوم طبيعي و علوم اجتماعي شامل سه بخش هستندو هر بخش شامل دو جزئ عمده است:

  1. متغير مستقل و متغير وابسته: اساسا در هر آزمايشي ، محقق تاثير متغيري مستقل را بر متغيري وابسته بررسي ميكند . معمولا متغير مستقل شكل محرك آزمايشي را به خود مي گيرد، متغير مستقل ممكن است حضور داشته باشد ، يا غايب باشد. به طور كلي متغير مستقل علت و متغير وابسته معلول است.معمولا براي اجراي آزمايشي پيش از شروع آزمايش  بايد متغيرهاي مستقل و وابسته را تعريف عملياتي كنيم.
  2. آزمون مقدماتي و آزمون نهايي: در طرح آزمايشي ساده آزمودنيها را بر حسب يك متغير وابسته مي سنجند( آزمون مقدماتي)سپس آنان را در معرض محركي كه نماينده متغير مستقل است قرار مي دهد و بعد مجددا آنان را برحسب متغير وابسته( آزمون نهايي شده) مي سنجند. اگر سنجه هاي آزمون نخست و سنجه هاي آزمون نهايي در متغير وابسته تفاوتي ايجاد شده باشد، آنگاه مي گوييم كه متغير مستقل در متغير وابسته تاثير داشته است.
  3. گروه آزمايشي و گروه گواه: رايج ترين روش براي تشخيص ميزان تاثير محرك آزمايشي در گروه آزمايشي ، استفاده از گروه گواه است . در هر مشاهده آزمايشگاهي بندرت اتفاق مي افتد كه بدون وجود يك گروه گواه فقط به مشاهده تاثير محرك در گروه آزمايشي اكتفا كنند. بنابر اين براي اجراي آزمايشي كه از اعتبار لازم برخوردار باشد ، بايد از يك گروه گواه كه محرك بر روي آن اعمال نمي شود نيز استفاده كرد.

 

استفاده از گروه گواه به محقق امكان مي دهدكه تاثير محرك را در گروه آزمايشي كنترل كند و بسنجد.

 

 

 

 

2. تحقيق پيمايشي

امروزه شايد تحقيق پيمايشي متداولترين روش مشاهده در علوم اجتماعي باشد.در هر پيمايش معمولي، محقق نمونه اي از جمعيت را انتخاب مي كند و پرسشنامه اي استاندارد شده در اختيار آنان قرار مي دهد تا به آن پاسخ دهند.

در بخشهاي ديگر اين تحقيق به تفصيل در مورد نحوة تهيه  پرسشنامه و انتخاب نمونه پرداختيم ، لذا در اين بخش راههاي موجود براي ارائه پرسشنامه به پاسخگويان را مورد توجه قرار خواهيم داد. چگونه بايد پرسشنامه ها را توزيع و پاسخ آنها را دريافت كرد؟

گاهي اوقات بهتر است كه خود پاسخگويان پرسشنامه را تكميل كنند، اما گاهي اوقات بهتر است كه مصاحبه گران سوالها را بپرسند و پاسخها را در پرسشنامه وارد كنند. در مصاحبه هاي حضوري يا تلفني از اين روش دوم استفاده مي شود.

مي توان از پيمايش براي هدفهاي توصيفي ، تبييني و اكتشافي استفاده كرد .از تحقيق پيمايشي عمدتا د رمطالعاتي استفاده مي شود كه در آنها فرد واحد تحليل د رنظر گرفته ميشود. همچنين پيمايشها وسيله بسيار خوبي براي سنجش نگرشها و جهت گيريها د رجمعيتهاي بزرگ هستند.

3.تحقيق ميداني

مشاهده ميداني با ديگر روشهاي مشاهده از آن رو متفاوت است كه تنها به جمع آوري داده ها منحصر نمي شود بلكه در درون آن نظريه سازي نيز صورت مي گيرد.معمولا محقق ميداني مي كوشد كه از كم و كيف جرياني عادي اما غير قابل پيش بيني سر درآورد يعني ابتدا به مشاهده اجمالي قضيه مي پردازد با به دست آمدن نتايج كلي تجربي به انواع ديگري از روشهاي مشاهده روي مي آورد و در انتها به بازنگري نتايج كلي مي پردازد و…

يكي از نقاط قوت تحقيق ميداني همانا جامعيت چشم اندازي است كه در اختيار محقق قرار مي دهد. در  اين نوع تحقيق ، محقق با رويارويي مستقيم با پديده اجتماعي مورد مطالعه و مشاهده هر چه كاملتر آن مي تواند درك عميقتر و كاملتري از آن پديده به دست مي آورد.محقق ميداني در نگرشها و رفتارهاي افراد تفاوتهاي ظريفي مي يابد كه با ديگر روشهاي تحقيق نمي توان اين تفاوتها را بيان كرد.

تحقيق ميداني بخصوص براي مطالعه فرايندهاي اجتماعي كه در طول زمان كامل مي شوند مناسب است.

مشاهده مستقيم در ميدان به شما اين امكان را مي دهد كه ارتباطات و رويدادهاي ظريفي را كشف كنيد كه پيش بيني يا سنجش آنها از راههاي ديگر امكانپذير نيست.

4.تحقيق بدون مزاحمت

تحقيق بدون مزاحمت عبارت است  از شيوه هاي مطالعه رفتار اجتماعي بدون تأثير گذاشتن در موضوعهاي مورد مطالعه.

در اين نوع تحقيق سه روش مورد بررسي قرار مي گيرد:

  • ·        1-تحليل محتوا :                                                                                                                    

   تحليل محتو اروش تحقيق اجتماعي مناسبي براي مطالعه ارتباطات انساني است.دراين روش علاوه بر اينكه براي مطالعه ارتباطات مورد استفاده قرار مي گيرد،براي مطالعه جنبه هاي ديگر رفتار اجتماعي نيز قابل استفاده است.واحد هاي ارتباطات ، از قبيل كلمه ها ، بندهاو كتابها ،واحد هاي عمومي تحليل در تحليل محتوا به شمار مي رود.

  • ·        2-تحليل آمار هاي موجود:                        

 تحليل آمار هاي موجود اطلاعات اصلي  را براي هر تحقيق اجتماعي،علمي فراهم مي سازد.البته در اين روش آمار هاي موجود با مسائل مربوط به قابليت اعتماد همراهند و بايد با احتياط از آن استفاده كرد.        

  • ·        3-تحليل تاريخي/  تطبيقي 

تحليل تاريخي /تطبيقي  در واقع روشي است براي كشف الگوها در تاريخ  فرهنگهاي مختلف كه  در زمانها ومكانهاي متفاوت تكرار مي شود.

5. تحقيق ارزشيابي

تحقيق ارزشيابي كه گاهي اوقات به آن«ارزشيابي برنامه » مي گويند به جاي يك روش تحقيق مشخص، به يك هدف تحقيق اطلاق مي شود.

اين هدف عبارت است از ارزشيابي تاُثير مداخله هاي اجتماعي از قبيل روشها ي جديد تدريس،نوآوري در زندان وطيف وسيعي از اين نوع برنامه ها.مي توان از بسياري از روشها ، پيمايشها،آزمايشهاو… در تحقيق ارزشيابي استفاده كرد.

عمر تحقيق ارزشيابي احتمالا به قدمت خود تحقيق اجتماعي است.تحقيق ارزشيابي در بنيادي ترين شكل خود، زماني ضروري است كه مداخله هاي اجتماعي صورت مي گيرد يا قرار است صورت بگيرد.

«مداخله ي اجتماعي»اقدامي است كه به منظور به دست دادن نتيجه اي مطلوب در موقعيتي ا جتماعي صورت مي گيرد.به عبارت ساده تر،تحقيق ارزشيابي فرايندي است كه تعيين مي كند كه آيا نتيجه مطلوب به دست آمده است يا خير.موضوعهاي مهم ومناسب براي تحقيق ارزشيابي نامحدودند.