محصولات پيشنهادی:   

فرضيه تحقيق

اهمیت فرضیه در تحقیقات مختلف یکسان نیست و در برخی تحقیقات نظری، اهمیت کمتری می‌یابد. همچنین در تحقیقات اجتماعی توصیفی، در مواردی نقش فرضیه کمتر است. هر چند در این نوع تحقیقات نیز باید به فرضیه‌سازی و آزمون آن پرداخت.

فرضیه را باید به حق موتور تحقیق دانست. تمامی فرآیند تحقیق برای اثبات یا رد فرضیه صورت می‌گیرد. هم اثبات و هم رد فرضیه حائز اهمیت است و نباید صرفا به اثبات فرضیه توجه داشت(ساروخانی ، 1385 : 103).

نخست پژوهشگر منابع تدوین فرضیه (نظریه و یا اقتباسی که از تحقیقات قبلی می‌کند) ذکر می­نماید، سپس فرضیه‌ها به صورت جمله خبری (نه سئوالی و نه با بیان منفی) و بر پایه متغیرها و یا رابطه پیش‌بینی شده بین آنها به روشنی ذکر می­شود. در این مبحث متغیرهای علّی تعیین می­گردد و اگر به مقیاس و شاخص­هایی نیاز باشد، معرفی می‌گردد.

قابل ذكر است كه برخی تحقیقات توصیفی نیاز به فرضیه ندارد، بلکه به جای آن پرسش­هایی اصولی و محوری در جهت اهداف تحقیق تنظیم می­شود به طوری که مسیر تحقیق را نشان می‌دهد. 

زمينه سنجي : زمينه سنجي با تحقيق مقدماتي مرحله كوتاهي است كه غالباً در پژوهشهاي ميداني قبل از ارائه فرضيه و تجديد جامعه مورد مطالعه قرار مي‌گيرد. در تحقيق مقدماتي معمولاً از تكنيك مشاهده و گاهي نيز از “فهرست سئوالات” استفاده مي‌شود.

در اين مرحله سعي مي‌شود تا ويژگيهاي كلي و ابعاد جامعه مورد مطالعه شناسايي گرديده و در صورتيكه قصد نمونه‌گيري داشته باشيم, بتوانيم نمونه‌هاي خود را با توجه به گونه‌گوني جغرافيائي و تنوع اقليمي و ساخت اقتصادي , اجتماعي منطقه انتخاب نمائيم . در تحقيقات ميداني گاه نيز بجاي “زمينه سنجي”, اصطلاح “ديد كلي ” را بكار مي‌برند كه منظور همان مشاهده كلي و عمومي محقق قبل از ارائه فرضيه و محدود نمودن دقيق جامعه مورد مطالعه است .

منابع فرضیه :

1- کشف و شهود: فرضیه هایی که از کشف و شهود ناگهانی ناشی می شود ، ممکن است در برخی از موارد برای توسعه و پیشرفت علم مفید باشد.

2- منطق و استنتاج : فرضیه هایی که از طریق منطق بدست می آیند ، با شرایط ویژه ، با نظریه ها در ارتباطند. این نوع فرضیه ها را همانطور که گفته شد، قیاسی می خوانند، چه بیشتر با استنتاج از نظریه ها و اصول کلی تر بدست می آیند.

3- مشاهده و تجربه :در بسیاری از موارد ، مشاهده امور و پدیده های اجتماعی سر چشمه فرضیه یا فرضیه هاست.

4- تحقیقات پیشین : تداوم تحقیقات خود از منابع فرضیه است . با انجام هر تحقیق، سوالهایی چند پاسخ می یابند. در عین حال هر تحقیق ضمن آنکه موجبات پیشرفت دانش را فراهم می سازد، خود سوالهایی چند پدید می آورد که سر چشمه فرضیه هایی تازه اند.

5- فرهنگ: دانش انسانی در چارچوب هر فرهنگ، رنگ و صبغه ای ویژه می یابد، به مسائلی خاص توجه می نماید و زمینه های ویژه ای نیز می پذیرد. از اینروست که باید گفت فرضیه هایش نیز تابع فرهنگ اند ، هم فرهنگ وسیع و فراگیر ، هم فرهنگهای خاص و جزئی( ساروخانی ، 1385: 106-103).

ویژگی های یک فرضیه خوب :1- اصل  صراحت. 2- اصل فراغت از ارزش .3- اصل دقت : فرضیه باید دقیق و مشخص باشند و از کلیات و امور بدیهی به دور مانند. 4- اصل پژوهش پذیری : فرضیه باید قابل بررسی باشد ، یعنی ابزار لازم جهت سنجش و اندازه گیری آن موجود باشد(ساروخانی ، 1385: 108- 107)